X
تبلیغات
فونت زیبا سازفونت زیبا سازفونت زیبا سازفونت زیبا سازفونت زیبا سازفونت زیبا سازفونت زیبا سازفونت زیبا سازفونت زیبا سازفونت زیبا ساز
فونت زيبا ساز ، نایت اسکین
نــــــــــــــــــــــــــــــورالهدی

نــــــــــــــــــــــــــــــورالهدی
مذهبی -علمی- آموزشی  
مسعود وکیل به دنبال تغییر نظام آموزشی دوره متوسطه از«ترمی- واحدی»به«سالی-واحدی»و ضرورت کاهش عنوان درس‏ها، درس‏های دینی و قرآن نیز در این دوره تحصیلی تلفیق شده‏اند.در«مجله رشد معارف اسلامی»شماره 45، در یک مقاله، درباره چرایی این تلفیق، مطالبی آمده است، ولی در این مقاله، سعی بر آن است که به صورت روشن‏تر درباره جایگاه خاص آموزش قرآن در این درس تلفیقی، به ویژه در کتاب پایه اول متوسطه(دین و زندگی بر اساس تعالیم قرآن کریم و سنت)مطالبی ارائه شود.تدریس کتاب یاد شده، از سال تحصیلی 82-81، پس از سه سال آزمایش، به طور سراسری آغاز شده است.امید است این مقاله، زوایای برنامه جدید را روشن‏تر سازند، تا اگر نقصی دارد، همه دبیران و صاحب‏نظران محترم با نقد و بیان نقص‏های آن، برنامه‏ریزان را در اصلاح و تکمیل این برنامه یاری کنند. ابتدا به بیان این مطلب می‏پردازیم که آنچه در کتاب «درس‏هایی از قرآن(1)»به عنوان هدف و محتوا مورد نظر بود، در کتاب تلفیقی جدید، به نحو کامل‏تری تعقیب شده است.دلایل این ادعا عبارتند از: الف)قرائت قرآن کریم یکی از هدف‏های کتاب قبل، تقویت قرائت قرآن بوده است.هر چند که نگاه گذشته به چگونگی طرح درس و انتظار از آموزش قرائت در دوره متوسطه، محل نقد و نظر است، ولی در برنامه جدید نیز، این هدف به طور کامل گنجانده شده است. در هر درس، گاهی در آغاز و گاهی نیز به تناسب در میان مطالب درس، فرازی از آیات کریمه آمده است که دانش‏آموزان موظف به قرائت و تلاوت آن‏ها هستند.از نظر کمّی بدون احتساب کلماتی مانند«و، ا، لا، لم، لَ، لِ، ما»، در کتاب «درس‏هایی از قرآن(1)»، 1006 کلمه از آیات کریمه قرآن آمده است.در حالی که در کتاب«دین و زندگی»، 1175 کلمه وجود دارد.یعنی حجم قرائت آیات در برنامه جدید، بیش از 16 درصد افزایش یافته است. البته در برنامه جدید، علاوه بر قرائت آیات کتاب درسی، دبیر محترم می‏تواند با توجه به شرایط کلاس و نیاز دانش‏آموزان، قرائت بخش دیگری از قرآن را در برنامه آموزش و ارزشیابی این درس قرار دهد(بند 6، مقدمه کتاب دین ودر برنامه جدید، استماع صوت زیبای قرآن و بهره‏گیری از آن، به منظور درست‏خوانی و افزایش مهارت دانش‏آموزان در قرائت، جایگاه خاص و تعریف شده‏ای دارد و چنین نیست که استفاده از آن فقط به عنوان برنامه‏ای کمک‏آموزشی توصیه شده باشد.به این ترتیب، به خوبی روشن می‏شود که آموزش قرائت قرآن کریم در برنامه جدید از نظر کمی و کیفی ارتقا یافته است زندگی).در این صورت، حجم آیات قرائت شده در برنامه جدید می‏تواند-با احتساب حداقل یک جزء قرآن-تا بیش از 5/3 برابر برنامه قبلی افزایش یابد.همچنین قرائت آیات از روی مصحف کامل، در توسعه مهارت قرائت قرآن دانش‏آموزان اهمیت بسزایی دارد. سهم نمره قرائت در برنامه جدید با توجه به افزایش واحد این درس، کمی افزوده شده است.در جمع نمرات کل دروس پایه اوّل و در برنامه قبلی، قرائت(با احتساب ضریب یک)، 12 نمره داشت و در برنامه جدید(با احتساب ضریب 4)، 16 نمره دارد. ب)شرح و توضیح آیات بخش دیگری از محتوای کتاب«درس‏هایی از قرآن(1)» شرح و توضیح آیات بوده است.این بخش از آموزش درس قرآن، به طور کامل و حتی مؤثرتر و به روشی فعال، در برنامه جدید گنجانده شده است که با تفصیل بیش‏تری به ویژگی‏های آن می‏پردازیم. *** اینک تفاوت‏ها یا مزایای شیوه آموزش قرآن در برنامه جدید بیان می‏شود. الف)قرائت قرآن کریم در قسمت قبل بیان کردیم که در برنامه جدید، حداقل 16 درصد و حداکثر 377 درصد(بیش از 5/3 برابر)بر حجم آیات افزوده شده است.از نظر کیفی، در این برنامه مانند «برنامه جدید آموزش قرآن از پایه اول ابتدایی تا سوم راهنمایی تحصیلی»، نوار آموزشی قرائت آیات کتاب درسی تولید شده و در اختیار مدرسه‏های سراسر کشور گذاشته شده است.در برنامه جدید، استماع صوت زیبای قرآن و بهره‏گیری از آن، به منظور درست‏خوانی و افزایش مهارت دانش‏آموزان در قرائت، جایگاه خاص و تعریف شده‏ای دارد و چنین نیست که استفاده از آن فقط به عنوان برنامه‏ای کمک آموزشی توصیه شده باشد؛آن‏چنان که در برنامه قبلی بوده است.به این ترتیب، به خوبی روشن می‏شود که آموزش قرائت قرآن کریم در برنامه جدید از نظر کمی و کیفی ارتقا یافته است. ب)درک معنای عبارات و آیات قرآن کریم درک معنای عبارات و آیات قرآن موضوع بسیار مهم و حیاتی در آموزش قرآن است.این موضوع در برنامه قبلی، تقریبا هیچ جایگاهی نداشته است.اگر فقدان این موضوع را در آموزش قرآن، به ویژه در دوره متوسطه، یک نقیصه آموزشی بدانیم، سخن ناروایی نگفته‏ایم.به راستی چه توجیه آموزشی دارد، در حالی که دانش‏آموزان در دوره راهنمایی سه سال آموزش عربی دارند-آموزشی که مهم‏ترین هدف آن درک معنای قرآن کریم و متون دینی است-باز هم در دوره متوسطه ساده‏ترین عبارات و آیات کریمه قرآن برای آن‏ها ترجمه می‏شود.آیا چنین روشی مهر تأئید بر بی‏توجهی به ارتباط افقی و عمودی درس‏ها نسبت به یکدیگر نیست؟ در برنامه جدید آموزش قرآن، درک معنای عبارات و آیات، جایگاه خاصی دارد.این هدف به شیوه‏ای مناسب و برانگیزنده، از نخستین پایه‏های اولیه دوره ابتدایی آغاز شده و در دوره راهنمایی به طور کاملا جدی و روشن به آن پرداخته از مهم‏ترین دلایل و ضرورت‏های تلفیق دو درس دینی و قرآن، نزدیک کردن محتوا و شیوه بیان معارف دینی به معارف قرآنی است.آنچه در تعلیم و تربیت دینی دانش‏آموزان و جوانان ما اهمیت ویژه‏ای دارد، این است که ایشان پس از سال‏ها آموزش، با مباحث اصولی و اساسی قرآن کریم آشنا شوند و بیاموزند که چگونه می‏توانند پاسخ سؤالات اساسی زندگی خود را از قرآن کریم به دست آورندشده است.این امر در دوره متوسطه به طور نسبی به بار می‏نشیند و از آن بهره‏برداری می‏شود.دانش‏آموزان با توجه به آموخته‏های خود در دوره ابتدایی و به ویژه دوره راهنمایی، در درس جدید تلفیقی دین و زندگی، در کلاس درس و زیر نظر و هدایت دبیر محترم، به ترجمه عبارات و آیات ساده‏تر قرآن کریم می‏پردازند.این امر جایگاهی بسیار مهم و حیاتی در آموزش قرآن دارد که تبیین آن به مجال دیگری نیازمند است. قابل ذکر است که در کتاب فعلی دین و زندگی، این موضوع، بر اساس دانسته‏های دانش‏آموزان از درس عربی دوره راهنمایی تنظیم شده است و پیش‏بینی می‏شود دانش‏آموزان پایه اول متوسطه در سال تحصیلی 84-83 که در دوره راهنمایی، قرآن را به شیوه جدید آموزش دیده‏اند، در درک معنای آیات، وضعیت کاملا بهتر و برتری نسبت به دانش‏آموزان هم‏سطح خود در سال‏های قبل خواهند داشت. بدیهی است که این بخش از آموزش، باید با توجه به توانایی این دانش‏آموزان مجددا تنظیم شود. ج)شرح و توضیح آیات از مهم‏ترین دلایل و ضرورت‏های تلفیق دو درس دینی و قرآن، نزدیک کردن محتوا و شیوه بیان معارف دینی به معارف قرآنی است.آنچه در تعلیم و تربیت دینی دانش‏آموزان و جوانان ما اهمیت ویژه‏ای دارد، این است که ایشان پس از سال‏ها آموزش، با مباحث اصولی و اساسی قرآن کریم آشنا شوند و بیاموزند که چگونه می‏توانند پاسخ سؤالات اساسی زندگی خود را از قرآن کریم به دست آورند.مگر نه این است که قرآن برای همه مردم، به ویژه اهل ایمان، هدایت، پند و اندرز و راه زندگی است؟ یک جوان مسلمان در چه زمانی و از چه طریقی می‏تواند راه دستیابی به این هدایت را پیدا کند؟چرا قرآن کریم به این روشنی و صراحت خود را برای همه مردم هدایت می‏داند، ولی عالمان، معلمان، برنامه‏ریزان و مبلغان دینی ظاهرا این امر را جدی نمی‏گیرند و گویا باور ندارند که عموم مردم می‏توانند به تدریج و به طور مستقیم به این هدایت دست یابند! اگر به این سرچشمه هدایت راهی باشد-که قطعا چنین است- در کجا، از چه زمانی و به چه وسیله‏ای این آموزش برای عموم مردم فراهم می‏شود؟آموزش و پرورش، دوره متوسطه، تنها و آخرین جایگاهی است که می‏توان در آن، زمینه این آموزش را برای همه آحاد جامعه فراهم کرد و چه درس‏هایی برای این دانش‏آموزان با توجه به آموخته‏های خود در دوره ابتدایی و به ویژه دوره راهنمایی، در درس جدید تلفیقی دین و زندگی، در کلاس درس و زیر نظر و هدایت دبیر محترم، به ترجمه عبارات و آیات ساده‏تر قرآن کریم می‏پردازند.این امر جایگاهی بسیار مهم و حیاتی در آموزش قرآن دارد منظور از درس قرآن و دینی مناسب‏تر است؟! در برنامه جدید، برای تدبر در آیات قرآن کریم و استخراج موضوع‏های اساسی و مهم اعتقادی، تربیتی و اخلاقی، تدابیر خاصی اندیشیده شده است تا دانش‏آموزان به تدریج با اهمیت و شیوه‏های تدبر در قرآن کریم آشنا شوند و دریابند که چگونه اصول اعتقادی و آنچه برای سعادت و رستگاری بدان محتاج هستند، در کتاب خدا بیان شده است و چگونه می‏توانند به آن‏ها دست یابند. *** آنچه در این مقاله تقدیم خوانندگان محترم شده، بیش‏تر ناظر بر قالب طرح جدید است.اما برای روشن کردن این‏که در برنامه جدید، دانش‏آموزان با چه مطالب و معارفی از قرآن کریم آشنا می‏شوند، به معرفی کامل راهنمای برنامه درسی قرآن و دینی در دوره متوسطه نیاز دارد، که امید است در فرصت مناسب دیگری تقدیم شود. در پایان، از همه صاحب‏نظران، دبیران و علاقه‏مندان به تعلیم و تربیت دینی نوجوانان کشور، درخواست می‏کنیم که با نگاهی دقیق‏تر و همه‏جانبه به برنامه جدید آموزش قرآن و دینی در دوره متوسطه بنگرند و با ارائه نظریات و مقالات خود، به نقد و بررسی آن بپردازند.دو مجله«رشد آموزش قرآن»و «رشد آموزش معارف اسلامی»افتخار دارند که هر یک از منظر و زاویه‏ای خاص به بررسی هر چه بیش‏تر و عالمانه‏تر این موضوع بپردازند و جایگاه مناسبی برای طرح نقد و نظر دبیران دینی و قرآن و کارشناسان محترم باشند.  
[ چهارشنبه ششم اردیبهشت 1391 ] [ 16:16 ] [ سیفی عارف ]
.: Weblog Themes By themzha :.

درباره وبلاگ

تعجیل در ظهور امام عصر (عج)
وسلامتی ولی امر مسلمین جهان
صلوات
امکانات وب



استخاره آنلاین با قرآن کریم


Google

در اين وبلاگ
در كل اينترنت


 دریافت کد پیغام خوش آمدگویی دریافت کد خداحافظی

کد حرکت متن دنبال موس